اردشیر جی ریپورتر و استعمار انگلیس

● زمان تقریبی لازم برای مطالعه: " 4 دقیقه "

در تاریخ معاصر ایران اشخاص زیادی بودند که ملعبه‌ی دست بریتانیا بودند. این اشخاص مدت زیادی توسط دولت بریتانیا آموزش می‌دیدند تا در فرصت مناسب ضربات مهلکی به ایران اسلامی وارد کنند. اردشیر جی ریپورتر، محمد علی فروغی، میرزا کریم رشتی، شاپور ریپورتر و….از جمله‌ی این افراد بودند. دولت بریتانیا از دیرباز در ملت‌های آسیایی، افریقایی و آمریکای جنوبی به دنبال منافع خود با هر وسیله‌ای بوده‌است.

در کشورهای خاورمیانه بهترین راه نفوذ مقابله با اسلام و فرهنگ اسلامی بود. چرا که اسلام نیروی محرک بسیار قوی برای مبارزه با استعمار بود. بنابراین باید افرادی که با فرهنگ بومی آشنایی داشتند به این ماموریت‌ها راهی می‌شدند. در این مقاله سعی شده اردشیر جی ریپورتر به عنوان یکی از تاثیرگزارترین چهره‌های استعمار نو به صورت جامعی به خواننده معرفی شود.

اردشیر جی ریپورتر و استعمار انگلیس
اردشیر جی ریپورتر

اردشیر جی ریپورتر

اردشیر جی، پسر ایدلجی در سال ۱۸۶۵ میلادی در یک خانواده زرتشتی ایرانی‌تبار در هند به دنیا آمد. بعضی از افراد بر این باورند که وی همان کسی بود که حکومت و سلطنت پهلوی را بر سر کار آورد. پدر و پدربزرگ اردشیر در روزنامه انگلیسی تایمز بمبئی روزنامه‌نگاری می‌کردند. به‌ همین خاطر اردشیر جی برای خود نام ریپورتر را انتخاب کرد.

اردشیر جی ریپورتر در محیطی بزرگ شد که رجال پارسی مقیم بمبئی، در دستگاه استعمار بریتانیا، قرب و منزلت خاصی داشتند. اردشیر جی ریپورتر یازده‌‌ساله بود که لژ اسلام وابسته به فراماسونری بریتانیا در بمبئی پایه‌گذاری شد. اردشیر در نوجوانی برای تحصیل عازم انگلیس شد و با جماعت اینتلیجنس سرویس، آشنا شد و تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته‌های علوم و حقوق سیاسی، تاریخ شرق و تاریخ باستان به پایان رسانید.

مأموریت اردشیر جی ریپورتر در ایران

اقامت او در لندن تا سال ۱۸۹۳ ادامه داشت. در اوائل این سال، اردشیر ۲۷ ساله به بمبئی بازگشت. در پاییز همان سال مأمور شد راهی ایران شود و سنگرهای دستگاه ام‌آی سیکس را در ایران پایه گذاری کند. با مرگ مرموز کیخسرو جی خان، صاحب سرپرست زرتشتیان ایران در کرمان، موقعیتی مطلوب برای اردشیر جی ریپورتر فراهم شد. بنابراین اردشیر به‌ عنوان سرپرست جدید زرتشتیان ایران، راهی کرمان شد. بدین‌سان نقش موثر اردشیر جی ریپورتر در ایران به‌ عنوان پایه‌گذار ام‌آی سیکس و فراماسونری، آغاز شد.

این دوره با دوران انقلاب و مشروطه خواهی، مصادف بود. بنابراین اردشیر از آزادی‌خواهان حمایت کرد. وی توانست با این رفتار، بین درباریان و رجال سیاسی دولت بریتانیا و سران ایل‌های بختیاری، مورد احترام قرار بگیرد. وی در مدرسه علوم سیاسی تهران به مقام استادی دست یافت. اردشیر به زبان‌های کردی و دری مسلط بود که در واقع حاصل یازده سال زندگی در میان عشایر و قبایل مختلف بود. لازم به ذکر است که جذب نخبگان بومی و پرورش آنان متناسب با روح فرهنگ غربی، از مهم‌ترین اهرم‌های سیطره‌ی استعمار نو بر کشورهای آسیا، آفریقا و امریکای لاتین بوده‌ است.

این استعمار از چهره‌ای چون اردشیر جی ریپورتر به عنوان نماینده استعمار انگلستان در کشور ایران استفاده کرد. بر اساس شواهد موجود، اردشیر به‌ عنوان نماینده لژ انگلیسی اسلام در بمبئی، پیوندهایی ویژه با چهره‌هایی چون محمد علی فروغی، سردار محیی و.. به عنوان نمایندگان سازمان سری آدمیت برقرار ساخت. شش سال پس‌ از ورود اردشیر جی ریپورتر به ایران مدرسه‌ی علوم سیاسی توسط دو فراماسون یعنی میرزا نصرالله خان مشیرالدوله و پسرش میرزا حسن‌ خان مشیرالملک تأسیس شد.

هدف اصلی از این اقدام، جذب نخبگان جامعه ایرانی به فرهنگ غربی بود. در میان این افراد اسامی معلمانی مانند محمد علی فروغی، رجبعلی منصور الملک و اردشیر جی ریپورتر به چشم می‌خورد. هم‌چنین می‌توان در میان اسامی انجمن مخفی تهران و لژ بیداری ایران که مؤسس آن ماسون‌های ایرانی بودند نام اردشیر را نیز مشاهده کرد. اردشیر جی ریپورتر علاوه‌ بر میراث سیاسی که در قالب سلطنت پهلوی تبلور یافت شبکه‌ای از عوامل ام‌ آی سیکس را در ایران بر جای گذاشت که اهرم‌های اساسی حکومت پهلوی را در دست گرفتند.

ناسیونالیسم ایرانی اردشیر جی ریپورتر

ایدئولوژی اردشیر، ناسیونالیسم ایرانی و شاهنشاهی بود که در ۳ کانون ریشه داشت. این ۳ کانون عبارت بودند از: استعمار بریتانیا، طرح‌های خاندان روتشیلد و کینه‌های فروخفته اشرافیت ساسانی. در این میان، استعمار بریتانیا، در جستجوی مناسب‌ترین راه سلطه بر ایران بود. بنابراین می‌توان گفت ناسیونالیسم ایرانی اردشیر ثمره‌ی اشتراک منافع و در آمیزی این ۳ کانون قدرت بود.

در واقع اردشیر جی ریپورتر در پی قیام تنباکو به ایران آمد. هدف اصلی بریتانیا در آن زمان، فراهم ساختن شرایطی بود که دیگر هیچ‌گاه مردم ایران درپی فتوای یک روحانی به چنین خیزش‌هایی دست نزنند. نابودی فرهنگ اسلامی و قطع پیوند مردم با روحانیت یکی دیگر از محورهای اساسی فعالیت اردشیر در ایران بود.

اردشیر جی ریپورتر طی چهل سال مأموریت خود در ایران خدمات ارزنده‌ای به دولت بریتانیا عرضه کرد. به سلطنت رساندن رضا شاه با برنامه‌ای از پیش تعیین شده، نفوذ فرهنگ غربی بر ذهن جوانان ایرانی، سیاه جلوه دادن قیام‌هایی مثل نهضت میرزا کوچک خان جنگلی، شیخ محمد خیابانی، کلنل پسیان و ….، نفوذ فرهنگ ناسیونالیسم ایرانی و عرب ستیزی، مبارزه با روحانیون و ….از جمله این خدمات بود.

در این مقاله سعی کردیم اردشیر جی ریپورتر را معرفی کنیم و برخی از ویژگی‌های وی را بیان نماییم. تبیین رابطه‌ی این فرد با انگلستان و استعمار این کشور بخش دیگری از مطالبی بود که در این مقاله به آن اشاره شد. برای مطالعه‌ی بیشتر در این مورد می‌توانید به کتاب جستارهایی از تاریخ معاصر ایران به نویسندگی عبدالله شهبازی مراجعه نمایید. سپاس که همراه ما بودید.

این مقاله را با دوستان خود به اشتراک بگذارید.

اشتراک گذاری در whatsapp
WhatsApp
اشتراک گذاری در telegram
Telegram
اشتراک گذاری در email
Email
مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0
    0
    سبد خرید
    سبد خرید شما خالی استبازگشت به صفحه محصولات