مناظره امام صادق با عبدالملک

● زمان تقریبی لازم برای مطالعه: " 5 دقیقه "

امامان معصوم (ع) برای ترویج و حیات تشیع اقدامات و راهکارهای زیادی انجام دادند. برپایی جلسات مناظره، تربیت شاگردان شایسته، التزام شاگردان و تربیت شدگان به برپایی جلسات آزاد و عمومی در مساجد جامع شهرها، پرسش و پاسخ، مکاتبه، سفر حج و… از راهکارهای ایشان در طول حیات با برکتشان بود. مناظره امام صادق با عبدالملک نمونه ای از گفتار بلیغ و رفتار مدبرانه‌ی امامان شیعه است. در اینجا به این مناظره امام صادق می پردازیم.

مناظره امام صادق با عبدالملک
آرامگاه چهار امام شیعه پیش از تخریب به دست وهابیت

مناظره امام صادق با عبدالملک

امام سجاد و امام باقر (ع) برای حیات و ترویج تشیع به برپایی جلسات مناظره و گفت و گو با مردم عادی یا سران ادیان دیگر و یا حتی به منکران خدا و معاد و قیامت می پرداختند. امام صادق علیه السلام نیز مانند امام سجاد و امام محمد باقر (ع) این مسیر را ادامه دادند. ایشان علاوه بر ادامه راه پدران، به پایه گذاری علوم دیگر با رویکردی شیعی نیز پرداختند. در این جا یکی از مناظره های ایشان با عنوان مناظره امام صادق با عبدالملک در جهت آشنایی بیشتر با این راهکارها آورده شده است:

در كشور مصر، شخصى زندگى مى كرد به نام عبدالملك، كه چون پسرش عبدالله نام داشت، او را ابو عبدالله (پدر عبدالله) مى‌خواندند. عبدالملك منكر خدا بود و اعتقاد داشت كه جهان هستى خود به خود آفريده شده است. او شنيده بود كه امام شيعيان، امام جعفر صادق (ع) در مدينه زندگى مى كند.

پس به مدينه مسافرت كرد به اين قصد تا درباره خدا و خداشناسى، با امام جعفر صادق (ع) مناظره كند. وقتى كه به مدينه رسيد، امام براى انجام مراسم حج به مكه رفته بودند. پس او نیز به مكه رهسپار شد و در كنار كعبه امام صادق (ع) را مشغول طواف یافت. وارد صفوف طواف كنندگان گرديد و از روى عناد به امام جعفر صادق (ع) تنه زد. امام با كمال ملايمت به او فرمود:

نامت چيست؟

او گفت : عبدالملك

امام : كُنيه تو چيست؟

عبدالملك : ابو عبدالله

امام : اين مَلِكى كه تو بنده‌ی او هستى از حاكمان زمين است يا از حاكمان آسمان؟ پس پسر تو بنده‌ی خداست. بگو بدانم او بنده خداى آسمان است يا بنده خداى زمين؟ هر پاسخى بدهى محكوم مى گردى.

عبدالملك چيزى نگفت.

هشام بن حكم، شاگرد دانشمند امام جعفر صادق (ع) که در آنجا حاضر بود، به عبدالملك گفت: چرا پاسخ امام را نمى دهى؟

عبدالملك از سخن هشام بدش آمد، و قيافه اش درهم شد.

آيا شخص عاقل چيزى كه از آن نا آگاه است را انكار مى كند؟

امام جعفر صادق (ع) با كمال ملايمت به عبدالملك گفت : صبر كن تا طواف من تمام شود، بعد از طواف نزد من بيا تا با هم گفتگو كنيم. هنگامى كه امام جعفر صادق از طواف فارغ شدند، او نزد امام آمد و در برابر ایشان نشست. گروهى از شاگردان امام نيز حاضر بودند. آنگاه اين گونه مناظره امام صادق با عبدالملک شروع شد:

آيا قبول دارى كه اين زمين زير و رو و ظاهر و باطنی دارد؟

– آرى.

آيا زيرزمين رفته اى؟

– نه.

پس چه مى دانى كه در زمين چه خبر است؟

– چيزى از زمين نمى دانم ولى گمان مى كنم كه در زير زمين چيزى وجود ندارد.

 آنجایی كه نمى توانى به چيزى يقين پيدا كنى گمان و شك يكنوع درماندگى است. آنگاه به او فرمود: آيا به آسمان بالا رفته اى؟

– نه.

آيا مى دانى كه آسمان چه خبر است و چه چيزها وجود دارد؟

– نه.

عجبا! تو كه نه به مشرق رفته اى و نه به مغرب، نه به داخل زمين فرو رفته اى و نه به آسمان بالا رفته اى و نه بر صفحه آسمانها عبور كرده اى تا بدانى در آنجا چيست با این همه جهل و ناآگاهى باز منكر مى باشى. آيا شخص عاقل چيزى كه از آن نا آگاه است را انكار مى كند؟

تأثیر منطق کلام امام بر قلب عبدالملک

– تاكنون هيچكس با من اينگونه سخن نگفته

بنابراين تو در اين راستا شك دارى كه شايد چيزهایى در بالاى آسمان و درون زمين باشد يا نباشد؟

– آرى شايد چنين باشد.

در ادامه ی مناظره امام صادق با عبدالملک، امام فرمودند: كسى كه آگاهى ندارد بر كسى كه آگاهى دارد، نمى تواند برهان و دليل بياورد. از من بشنو و فراگير، ما هرگز درباره وجود خدا شك نداريم. مگر تو خورشيد و ماه و شب و روز را نمى بينى كه در صفحه افق آشكار مى شوند و به ناچار در مسير تعيين شده خود گردش كرده و سپس باز مى گردند در حالی که در حركت در مسير خود مجبور مى باشند؟

اكنون از تو مى پرسم: اگر خورشيد و ماه نيروى رفتن دارند پس چرا بر مى گردند؟ و اگر مجبور به حركت در مسير خود نيستند پس چرا شب، روز نمى شود، و روز شب نمى گردد؟ به خدا سوگند آنها در مسير و حركت خود مجبورند و آن كسى كه آنها را مجبور كرده از آنها فرمانرواتر و استوارتر است.”

– راست گفتى.

گواهى به يكتائى خدا و حقانيت اسلام

بگو بدانم آنچه شما به آن معتقديد و گمان مى كنيد دهر و روزگار، گرداننده موجودات است و مردم را مى برد، پس چرا دهر آنها را بر نمى گرداند؟ و اگر بر مى گرداند، چرا نمى برد؟ همه مجبور و ناگزيرند. چرا آسمان در بالا و زمين در پائين قرار گرفته؟ چرا آسمان بر زمين نمى افتد؟ و چرا زمين از بالاى طبقات خود فرو نمى آيد و به آسمان نمى چسبد و موجودات روى آن به هم نمى چسبند؟!

وقتى كه گفتار و استدلالهاى محكم امام جعفر صادق به اينجا رسيد، عبدالملك، از مرحله شك نيز رد شد، و به مرحله ايمان رسيد. در حضور امام جعفر صادق (ع) ايمان آورد و گواهى به يكتائى خدا و حقانيت اسلام داد و آشكارا گفت: آن خداست كه پروردگار و حكم فرماى زمين و آسمانها است و آنها را نگه داشته است.

مناظره امام صادق با عبدالملک
بقیع، آرامگاه چهار امام شیعه

حمران، يكى از شاگردان امام كه او نیز در محل مناظره امام صادق با عبدالملک حاضر بود، به امام جعفر صادق علیه السلام رو كرد و گفت : فدايت گردم، اگر منكران خدا به دست شما ايمان آورده و مسلمان شدند كافران نيز به دست پدرت ايمان آوردند.

عبدالملك تازه مسلمان به امام عرض كرد: مرا به عنوان شاگرد بپذير!

امام جعفر صادق (ع) به هشام بن حكم فرمود: عبدالملك را نزد خود ببر و احكام اسلام را به او بياموز. هشام كه آموزگار زبردست ايمان براى مردم شام و مصر بود عبدالملك را نزد خود طلبيد. اصول عقائد و احكام اسلام را به او آموخت، تا اينكه او داراى عقيده پاك و راستين گرديد. به گونه اى كه امام جعفر صادق علیه السلام ايمان آن مؤمن را پسنديد.

در این مقاله سعی کردیم شما را با تدبیر یکی از امامان شیعه آشنا نماییم. مناظره امام صادق با عبدالملک از مواردی است که تنها گوشه ای از حکمت و معرفت امام جعفر صادق (ع) را آشکار می کند. مناظره امام صادق با عبدالملک یکی از مناظرات کوتاه امام است و وقت کمی برای مطالعه می خواهد ولی همین جملات کوتاه بخش زیادی از علم امام را نشان می دهد. برای آشنایی هرچه بیشتر با راهکارهای امامان معصوم برای حیات تشیع، کتاب پیشنهادی این مقاله را حتما مطالعه نمائید.

پیشنهاد مطالعه

راهکارهای امامان معصوم(ع) برای حیات تشیع
راهکارهای امامان معصوم(ع) برای حیات تشیع

این مقاله را با دوستان خود به اشتراک بگذارید.

اشتراک گذاری در whatsapp
WhatsApp
اشتراک گذاری در telegram
Telegram
اشتراک گذاری در email
Email
مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0
    0
    سبد خرید
    سبد خرید شما خالی استبازگشت به صفحه محصولات