امام باقر در مجلس هشام

● زمان تقریبی لازم برای مطالعه: " 5 دقیقه "

در مقاله پیش رو سعی داریم شما را با راهکارهای امامان شیعه برای ترویج و حیات تشیع آشنا کنیم. چند نمونه از این راهکارها مناظره با افراد سرشناس، سران ادیان دیگر، دانشمندان و خلفای وقت و نوشتن نامه به خلیفه و یا سخنرانی در حضور خلیفه و دستیارانش بود. در این مقاله سخنان امام باقر در مجلس هشام بن عبدالملک آورده شده که تنها یک نمونه از سخنرانی های حکیمانه ایشان است.

امام باقر و تلاش های ایشان در ترویج شیعه 
امام باقر در مجلس هشام

امام باقر در مجلس هشام

بعد از رحلت پیامبر (ص) جامعه اسلام دچار انشعاب شد. چرا که بعضی از بزرگان مهاجر و انصار حق امام علی (ع) را غصب کردند و خلافت را به ابوبکر سپردند. با این اتفاق اسلام ناب و اصیل به انزوا رفت و از مسیر اصلی خود منحرف شد. بعد از بیست و پنج سال حضرت علی (ع) به خلافت رسید. ولی فتنه انگیزی و شرارت دشمنان حضرت علی (ع) فرصتی برای تقویت اوضاع فرهنگی و فکری جامعه برای ایشان باقی نگذاشت.

بعد از شهادت امام علی (ع) و با تحمیل صلح اجباری به امام حسن (ع) معاویه روی کار آمد. معاویه ضربات سنگینی به اسلام وارد کرد. به حاکمیت رسیدن یزید و خلفای بعدی اموی بیش از پیش به وخامت اوضاع افزود. از این به بعد مسلمانان حتی درباره کوچکترین تکالیف شرعی خود دچار مشکل بودند. خلفا امکان جمع آوری و کتابت احادیث شیعه را نیز منع کرده بودند. بنابراین احادیث و احکام شیعه از هم گسیخته و جدا شده بود.

بعد از واقعه عاشورا این جریان سرعت بیشتری گرفت و شیعیان به طور کامل منزوی شدند. در این شرایط امامان شیعه با رهبری و تدبیر خود شیعه را از این جریان های سخت عبور دادند. امام سجاد (ع) در این دوران سخت با تربیت کنیز و غلام شیعه را نجات دادند. امام محمد باقر (ع) هم با جمع آوری احادیث شیعه و تربیت شاگردان شایسته فقه و متون شیعه را تدوین کردند.

امام محمد باقر (ع) با توجه به شرایط و موقعیتی که داشت از هر فرصتی برای ترویج تشیع بهره می جست. خفقان دستگاه حاکم امکان ترویج آشکار مذهب شیعه را از امامان معصوم (ع) می‌گرفت. بنابراین این کار باید با نهایت دقت و بدون هیچ خللی به بدنه شیعه انجام می شد. همان طور که ذکر شد راه اندازی فقه تشیع در این دوره با پیگیری و ممارست امام محمد باقر (ع) و یاران و شاگردان ایشان از اقدامات به موقع و سنجیده امام بود.

امام باقر و تلاش های ایشان در ترویج شیعه 

در دوران امامت امام محمدباقر (ع)، به دلیل گسترش اسلام به خاور و باختر، ملیت های زیادی تحت تسلط خلافت اموی درآمده و انقلاب بزرگی در اندیشه ها، شیوه ها و در کل همه عوامل زندگی پدید آمده بود. در نتیجه گرایش ها و ستمگری هایی که الحاد و زندقه به همراه داشت نیز بروز کرده بود. خوارج، مرجئه، معتزله، اسرائیلیات، غلات، زیدیه، خرافات، جعلیات و انحراف از دین، ارتداد، قدریه، بدعت و مرجعیت صحابه در احکام قضایی از جریان های فکری این دوران بود.

امامت امام محمدباقر (ع) در سال 95 هجری و باشهادت امام علی بن الحسین(ع) در زمان اوج اقتدار حکومت اموی آغاز شد. ولید بن عبدالملک، سلیمان بن عبدالملک، عمربن عبدالعزیز و هشام بن عبدالملک خلفای معاصر ایشان در طول نوزده سال امامتشان بودند. به خلافت رسیدن هشام بن عبدالملک نیز نقطه عطفی در مبارزه با جنبش اسلامی آن حضرت و اوج خشونت ها و سختگیری های او نسبت به اهل بیت بود.

امام با این حال برای اولین بار علم اصول را پایه گذاری کردند که بعد از ایشان توسط امام جعفر صادق (ع) تکامل یافت. دانشمندان و محدثان و مفسران و شاگردان و صحابی آن حضرت معارف اسلامی را از ایشان در خانه ایشان، مسجد مدینه و هر مکان مناسب دیگری دریافت می کردند. ایشان به دفاع از اصول و بنیادهای اسلامی و نشر تعالیم و احکام اسلامی روی آورده و با فرقه های منحرف از دین اسلام به مناظره علمی می پرداخت.

فارغ التحصیلان حوزه علمیه امام نیز موظف بودند برای ترویج علوم قرآنی و حدیث در مساجد شهرهای خود حوزه علمیه تشکیل دهند. در واقع با شروع تدوین فقه توسط مذاهب دیگر امام نیز به این کار دست زد و با مشخص نمودن انحرافات و نشان دادن نظرات فقهی اهل سنت، هم چنین استدلال بر پایه کتاب و سنت ارزش های صحیح اسلام را با راهکاری متفاوت در برابر هر فرقه بیان می کردند.

حضور اجباری امام باقر در مجلس هشام

موفقیت امام باقر در معرفی شیعه و ترویج آن، موجب شد تا خلفا برای منزوی کردن مذهب شیعه، امام و شیعیان را آزار دهند. برای مثال گاهی اوقات خلیفه برای ترساندن و محک زدن و تمسخر امام او را به دارالخلافه می کشید که همیشه مغلوب امام می شد. وقتی هشام بن عبدالملک توجه و شیفتگی مردم به امام محمد باقر (ع) را فهمید ایشان را به همراه امام صادق (ع) به مجلس خود احضار کرد. سخنان امام باقر در مجلس هشام بن عبدالملک نشان داد که امام هرگز مرعوب آن خلیفه نبوده اند.

امام خلیفه را امیرالمومنین نخواندند و بدون کسب اجازه در مجلس نشستند. این رفتار امام خلیفه را عصبانی کرد. با حالتی خشمگین به امام گفت که چرا مردم را به امامت خود فرا می خوانید. اینجا بود که امام از جا برخواستند و سخنرانی بلیغی ایراد کردند. این سخنرانی قاطعیت و بیم نداشتن امام از قدرت حاکمان را به خوبی نشان می دهد:

«به کجا می روید ای آدمها؟ و چه سرانجامی برایتان در نظر گرفته اند؟ به وسیله ما بود که خداوند گذشتگان شما را هدایت کرد و به دست ما نیز خواهد بود که مُهر پایان بر کار شما می زند. اگر شما را امروز دولتی مستعجل و زودگذر است ما را دولتی همیشگی خواهد بود. پس از دولت ما، دولتی نیست. ماییم اهل عاقبت که خدا فرمود: عاقبت، متعلق به صاحبان تقوا است».

فعالیت فرهنگی امام باقر در زندان

پس از این ماجرا و سخنرانی امام باقر در مجلس هشام، وی دستور به زندانی کردن امام محمد باقر داد. باز هم در آنجا امام دست به روشنگری زد. به طوری که همه ی زندانیان سخنان ایشان را پذیرفتند. بنابراین خلیفه دستور بازگشت به مدینه البته تحت حفاظت و بدون توقف در راه را برای امام صادر کرد.

هشام بن عبدالملک و امام باقر (ع) گفتگوهای دیگر و مناظراتی هم داشتند که در اینجا به سخنرانی امام باقر در مجلس هشام بن عبدالملک در شام بسنده شد. از دیگر اقدامات امام محمد باقر ادامه راه پدر در زمینه تربیت کنیز و غلام و تشویق آنها به سوی اسلام بود. ایشان بردگان را خریداری می کرد و پس از تربیت و آشنا کردن آنان با اسلام و اهل بیت پس از مدتی آزاد می نمود.

در پایان از اینکه مقاله امام باقر در مجلس هشام را تا پایان مطالعه نمودید از شما سپاسگزاریم. امید است توانسته باشیم در تشریح وضعیت فرهنگی جامعه در دوران آن امام و برخی راهکارهای ایشان برای حیات شیعه، گامی مؤثر برداشته باشیم. چنانچه به مطالعه بیشتر در این زمینه علاقمند هستید، پیشنهاد می کنیم کتاب معرفی شده در بخش بعدی را حتما مطالعه نمائید. منتظر دیدگاه ها و نظرات شما هستیم.

پیشنهاد مطالعه

راهکارهای امامان معصوم(ع) برای حیات تشیع
راهکارهای امامان معصوم(ع) برای حیات تشیع

این مقاله را با دوستان خود به اشتراک بگذارید.

اشتراک گذاری در whatsapp
WhatsApp
اشتراک گذاری در telegram
Telegram
اشتراک گذاری در email
Email
مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0
    0
    سبد خرید
    سبد خرید شما خالی استبازگشت به صفحه محصولات