اندیشه پست مدرن

● زمان تقریبی لازم برای مطالعه: " 4 دقیقه "

همان‌طور که می‌دانيد یکی از فلسفه‌های دنیای معاصر، اندیشه پست مدرن است. در این مقاله قصد داریم به چیستی این اندیشه بپردازیم و نسبت آن با اندیشه مدرن را بررسی نماییم. بنابراین به تعریف این اندیشه و بیان ویژگی‌های اصلی آن خواهیم پرداخت و سپس پایگاه این اندیشه را بررسی خواهیم نمود. در پایان نیز برخی از اندیشمندان و پایه گذاران آن را معرفی خواهیم نمود.

اندیشه پست مدرن
بررسی تفکر پست مدرن

پست مدرنیسم

پست مدرن با اسامی و عنوان‌های دیگری از قبیل پسانوگرایی، پساتجدد، مابعد تجدد و … نیز شناخته می‌شود. به طور کلی می‌توان گفت این اندیشه به معنای تحولاتی بسیار گسترده است که در دهه ۱۹۳۰ میلادی در غرب به نحوی برجسته مطرح شد. این نوع از تحولات ابعاد وسیعی داشت و عرصه‌های مختلف نگرش انتقادی، فلسفه، معماری، هنر، ادبیات، فرهنگ و .. را در بر می‌گرفت.

معنا و ویژگی‌های اندیشه پست مدرن

برای پست مدرنیته، تعاریف متعددی ارائه شده است. یکی از مشهورترین تعاریف، تعریفی است که ژان فرانسوا لیوتار، در مورد این اندیشه، مطرح کرده است. لیوتار معتقد است که مکتب پست مدرن، ایجاد ناباوری و تردید نسبت به فراروایت‌های مدرن است. بنابراین طبق این دیدگاه، می‌توان به این نکته دست یافت که این اندیشه، یک جنبش چند وجهی است که از دانش و عقیده خود جهانی، ناراضی است.

نطریه پردازان معتقدند که اندیشه پست مدرن، دارای چند ویژگی بسیار مهم است. از جمله این ویژگی‌ها می‌توان به بی اعتباری فراروایت‌های مدرن اشاره کرد. تکثرگرایی و هم‌چنین نفی وحدت نیز از دیگر ویژگی‌های این تفکر است.

از دیگر ویژگی‌های این اندیشه می‌توان به مخالفت با هر گونه تسلط فرهنگ غالب و از طرف دیگر، نفی توسعه و پیشرفت اشاره کرد. نفی جهان همگن و مرکزیت زدایی از جامعه نیز از دیگر ویژگی‌های غالب این تفکر و اندیشه به شمار می‌رود.

در ادامه به شرح هر یک از این موارد خواهیم پرداخت:

بی اعتباری فراروایت‌های مدرن

لیوتار بر این باور است که پست مدرنیسم، نفی فراروایت‌های مدرن است. طبق این باور، می‌توان به این نتیجه دست یافت که اندیشه پست مدرن، ادعای جهان شمولی و عام و فراگیر بودن را رد می‌کند. لیوتار می‌گوید بیایید به جنگ با جامعیت‌ها برویم و تفاوت‌ها را فعال نماییم. او ترجیح می‌دهد روایت‌های محلی و کوچک را در برابر فراروایت‌های جهان شمول و عام و گسترده قرار دهد و آن‌ها را برجسته سازد.

تکثرگرایی

پست مدرن با رد کردن فراروایت‌ها باعث می‌شود بر بازی‌های زبانی نا همگن تاکید شود و از این طریق، تفاوت‌ها پرورش پیدا کنند و از طرف دیگر، تحمل و توان ما در برابر تفاوت‌ها و وفاق ناپذیری‌ها افزایش یابد. از این طریق، اندیشه پست مدرن بر چند گانگی فرهنگ‌ها، قومیت‌ها، نژادها، جنسیت و حتی خرد تاکید دارد. از طرف دیگر این اندیشه به انکار مقولاتی مانند پیشرفت و تکامل و یا حتی پسرفت، اقدام می‌کند. چرا که اساسا ملاکی برای قضاوت کردن در مورد این موضوعات در پست مدرنیسم، وجود ندارد.

نفی جهان همگن

از نظر پیروان این تفکر، عالم، ناهمگن است و نامتجانس. در این جهان، تاویل‌ها و تعبیرهایی مطرح می‌شود که قطعیت ناپذیرند. معرفت و حقیقت از این دیدگاه، قطعیت ندارند.

مرکزیت زدایی از جامعه

از نظر پسا مدرنیسم، ساختارهای جامعه، طی فرایندهایی ایجاد می‌شوند که در فضا و مکان صورت گرفته است. بنابراین این ساختارها، رابطه علی و معلولی ندارند. بنابراین از نظر این اندیشه، نهادهای مرکزی از قبیل دولت‌ها هیچ معنا و مفهومی ندارند.

پایگاه اندیشه پست مدرن

همان‌طور که می‌دانيد اندیشه پست مدرن، از بطن نوگرایی، یعنی مدرنیسم، به وجود آمد. اما همواره سعی داشت مبانی اساسی تشکیل دهنده مدرنیسم را به چالش بکشد. از جمله مبانی اصلی مدرنیته که پست مدرنیسم سعی در اعتراض به آن را داشت می‌توان به شالوده گرایی اشاره کرد که در قرون ۱۶،۱۷ و ۱۸ میلادی مورد توجه قرار می‌گرفت. اندیشه تازه ایجاد شده پست مدرنیته، سعی داشت به هر نحو ممکن این افکار را پیش فرض‌هایی معرفی کند که باید به کناری گذاشته شوند و مردود شناخته شوند.

تحولات پس از مدرنیته

به طور کلی می‌توان گفت اندیشه پسامدرن، نوعی مفهوم تاریخی و اجتماعی و جامعه شناسی است که به دوران پس از مدرنیته باز می‌گردد. پیدایش این اندیشه، به طیفی از عوامل گوناگون باز می‌گردد. به زمانی که عقیده و ایمان به تبیین‌های عقلانی و علمی، رنگ باخت و مرکزیت کار در زندگی روزمره، اهمیت خود را از دست داد. پس از این تحولات، نوعی جامعه پساصنعتی شکل گرفت که بر مصرف‌گرایی متکی بود به فراغت تکیه داشت.

در جهان جدید و با مرکزیت اندیشه تازه پس از مدرنیته، قدرت رسانه‌ها، افزایشی قابل توجه پیدا کرد. این رسانه‌ها می‌توانستند در یک لحظه، تعداد بسیار زیادی از تصاویر را در سراسر جهان به نمایش در آورند و از این طریق اندیشه‌های خود را به مخاطبان انتقال دهند. لازم به ذکر است که این اندیشه به شدت تحت تاثیر پدیدارشناسی، ساختار گرایی و هم‌چنین اگزیستانسیالیسم است.

اندیشمندان و پایه گذاران اندیشه پست مدرن

اندیشه پست مدرن نیز مانند دیگر اندیشه‌ها و مکاتب، بزرگان و پایه گذارانی دارد. از جمله بنیانگذاران اصلی این اندیشه، می‌توان میشل فوکو را نام برد. این تفکر علاوه بر فوکو و طرح اندیشه قدرت و دانش توسط وی پایه گذاران دیگری نیز دارد. از دیگر افراد این اندیشه می‌توان به فردریش نیچه، ژان فرانسوا لیواتار، ژاک دریدار، بودریار، مارتین هایدگر و … اشاره کرد.

پیشنهاد مطالعه

تجریه و تحلیل شیوه های تاثیر اندیشه سیاسی پست مدرن بر سینمای غرب

کتاب تجریه و تحلیل شیوه های تاثیر اندیشه سیاسی پست مدرن بر سینمای غرب

این مقاله را با دوستان خود به اشتراک بگذارید.

اشتراک گذاری در whatsapp
WhatsApp
اشتراک گذاری در telegram
Telegram
اشتراک گذاری در email
Email
مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0
    0
    سبد خرید
    سبد خرید شما خالی استبازگشت به صفحه محصولات