دختران قوچان در دوره قاجار

● زمان تقریبی لازم برای مطالعه: " 3 دقیقه "

در دوره قاجار علاوه بر پیدایش انواع فرقه‌ها از جمله فرقه بابیه و فرقه بهائیه مسائلی مثل فروش دختران و زنان هم وجود داشت. این مقاله به بررسی موضوع فروش دختران قوچان در زمان مظفرالدین شاه قاجار و محمدشاه قاجار می‌پردازد. در این دوره دختران در عوض مالیات به دولت داده می‌شدند. برخی از مردم قوچان به دلیل فشار مالی که بر آن‌ها وارد می‌شد، حاضر می‌شدند دختران خود را به ترکمانان بفروشند. چرا که با این کار و دریافت مبلغ معامله از ترکمانان، بعد از پرداخت مالیات به دولت مقداری پول برای تهیه‌ی مایحتاج زندگی، برایشان باقی می‌ماند.

سایر مردم قوچان چندین بار به حکومت مرکزی اعتراض کردند ولی فایده‌ای نداشت. مقاله‌ی پیش رو درباره‌ی وصف آن دوره‌ی سخت و طاقت فرسا برای مردم قوچان است. لازم به توضیح است که ترکمان یک اصطلاح عمومی برای همه‌ی قبایل نیمه‌عشایر ترک بود و نباید آن را با قبیله‌ی ترکمن اشتباه گرفت. در ادامه با ما همراه باشید.

دختران قوچان در دوره قاجار
مقاله دختران قوچان در دوره قاجار

قوچان در دوره قاجار

قوچان یکی از ولایات کوچک خراسان بود. حکومت خراسان در دوران قاجار درآمد زیادی داشت و از وجهه‌ی سیاسی و اجتماعی خاصی برخوردار بود. علاوه‌ بر حاصل‌خیزی زمین‌های آن ولایت، شهر مشهد هم از مراکز جلب زوار و تجار بود. نواحی شمالی و شرق این ایالت به دلایل سیاسی در قرن نوزدهم مورد توجه دو قدرت روس و انگلستان بود. روسیه پس‌ از امضاء قراردادهای گلستان و ترکمانچای در سال‌های 1814 میلادی و 1828 میلادی توجه خود را به این نواحی معطوف کرده بود. از لحاظ اقتصادی وجود دولت‌ روسیه و کنترل ارتش این کشور بر نواحی شرقی، موجب امنیت و بهبود وضعیت ترکمانان منطقه شده بود.

افزایش کشاورزی و تجارت با روسیه هم از بهبود اوضاع حکایت می‌کرد. راه‌های تجاری و کاروان‌های مسافری نیز امن‌تر شده بود. ساخت راه آهن سراسری که عشق‌آباد را به سمرقند متصل می‌کرد به اهمیت خراسان افزوده بود. ولی این بهبود اوضاع به سود مردم خراسان نبود بلکه برای حاکم خراسان فایده داشت. میزان مالیاتی که خراسان ملزم به پرداختن آن به دولت مرکزی بود بیشتر از سایر نواحی بود. در نتیجه مالیاتی که از مردم خراسان گرفته می‌شد به‌ مراتب بیشتر از بقیه‌ی نواحی بود. مردم خراسان نه تنها ملزم به پرداخت انواع مالیات بر زمین و گوسفند و…بودند، مالیات سرانه هم پرداخت می‌کردند.

حکایت دختران قوچان و دریافت آن‌ها در عوض مالیات!

حکومت ایالت خراسان از سال 1904 میلادی بر عهده‌ی حاج غلامرضا آصف الدوله بود. نام آصف الدوله در تاریخ، مساوی با ظلم و جنایت است. همان طور که ذکر شد علی‌رغم بهبود نسبی وضعیت امنیت و کشاورزی، افزایش بی‌ رویه‌ی مالیات بر دوش مردم سنگینی می‌کرد. در این شرایط بسیاری از مردم ولایت قوچان در خراسان به اجبار حکومت، دخترها و پسرهای خود را در عوض مالیات به دولت می‌دادند. شماری از آنان هم که توان پرداخت مالیات را نداشتند، برای رهائی از این خفت به خارج از کشور فرار می‌کردند.

دولت روسیه و ترکمانان هم از این فرصت بهره می‌بردند و دخترانشان را با قیمت‌های وسوسه برانگیز خریداری می‌کردند. در همین ایام بلایی طبیعی مزید بر مصیبت اجتماعی مردم خراسان شد. پیدا شدن ملخ‌ و سار آسیب جدی به مزارع کشاورزی وارد کرد. آسیبی که ملخ به کشاورزی وارد کرد باعث شد حاصل زراعت مردم قوچان به‌ کلی نابود شود و مردم دچار قحطی و گرانی شوند.

در این شرایط مردم به گرانی گرفتار بودند و غله هم برای خوردن نداشتند ولی باید مالیات دیوان را می‌دادند. در مالیاتی که مردم باید می‌پرداختند سهمی برای مأمورین محلی، سهمی برای حاکم ایالت و سهمی برای دولت مرکزی تعیین شده بود. بسیاری از مردم در این شرایط، علاوه‌ بر دختران، زنان خود را نیز می فروختند. بسیاری از مردم قوچان چندین‌ بار به دولت مرکزی عارض شدند ولی تاثیری نداشت.

این دوره، دوره‌ی مشروطه‌ خواهی مردم بود و عین الدوله مقام صدارت داشت. حتی آصف الدوله به عین الدوله رشوه پرداخت می‌کرد تا صدای اعتراضات مردم به گوش هیچ‌کس نرسد. با برکناری عین الدوله هم تغییری در شرایط ایجاد نشد. روزنامه‌ها و مجلات، این قضیه را به صورت آشکار بازتاب می‌دادند و تا حد زیادی مردم بقیه‌ی شهرها هم در جریان مشکلات مردم قوچان قرار گرفته بودند. چندین بار علمای خراسان اعتراض کردند ولی به هیچ عنوان تأثیرگذار نبود.

بعد از پیروزی مشروطه خواهان و تشکیل مجلس هم توجهی به این قضیه نشد. بی‌توجهی‌ها باعث شد مأمورین محلی مالیات، هم خریدار دختران قوچان شوند و بعد از خرید، آن‌ها را به ترکمانان بفروشند و سودی حاصل کنند. شایع شده بود که زنان و دختران خریداری شده را در بازار عشق‌آباد به حراج می‌گذارند و تجار ارمنی دختران را می‌خرند و آن‌ها را به‌عنوان برده و کنیز برای رقاصی و آوازه‌خوانی می‌فروشند. هیچ کس از اینکه این دختران و زنان به چه سرنوشتی دچار شدند خبر ندارد و تلاشی برای بازگرداندن آن‌ها نشد.

این بود مقاله‌ی تلخ دختران قوچان در دوره قاجار. از اینکه همراه ما بودید سپاسگزاریم. در پایان پیشنهاد می‌کنیم برای کسب اطلاعات بیشتر به کتاب حکایت دختران قوچان نوشته افسانه نجم آبادی مراجعه نمایید.

این مقاله را با دوستان خود به اشتراک بگذارید.

اشتراک گذاری در whatsapp
WhatsApp
اشتراک گذاری در telegram
Telegram
اشتراک گذاری در email
Email
مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0
    0
    سبد خرید
    سبد خرید شما خالی استبازگشت به صفحه محصولات