قانون کشف حجاب رضاخانی

● زمان تقریبی لازم برای مطالعه: " 3 دقیقه "

در این مقاله واقعه‌ی کشف حجاب رضاخانی به صورت مختصر بیان شده است. اولین نشانه‌های کشف حجاب در زمان ناصرالدین شاه قاجار و درون دربار انجام شد. ولی به صورت اجباری و طراحی شده در زمان رضاشاه انجام گرفت. مقاومت‌های گسترده‌ای توسط مردم و علما در برابر قانون کشف حجاب شد ولی چون از طرف کشورهای دیگر حمایت می‌شد نه تنها مقاومت‌ها تاثیری نداشت بلکه به شدت سرکوب می‌شد. واقعه‌ی مسجد گوهرشاد در تیر 1312 هجری شمسی از نمونه‌های سرکوب شدید مخالفان کشف حجاب است. جالب است بدانید قبل‌تر و در دوران شکل‌گیری فرقه بابیه نیز قره‌العین برای تبلیغ دین بابی و نشان دادن آزادی زنان در این آئین، در بین جمعیت کشف حجاب کرده‌بود.

کشف حجاب رضاخانی
قانون کشف حجاب رضاخانی

شکل‌گیری کشف حجاب رضاخانی

گرچه کشف حجاب به صورت اجباری در زمان رضاخان اتفاق افتاد ولی مقدمات این واقعه را به دوران ناصرالدین شاه نسبت می‌دهند. براساس شواهد تاریخی اولین نشانه‌های کشف حجاب از دربار آغاز شد. در اواخر دوره‌ی ناصرالدین‌شاه و در جریان نهضت مشروطه سیاسیون نوگرا و منورالفکر گام‌هایی در جهت حذف پوشش بانوان برداشتند و نویسندگان و شاعران هم در این زمینه سخن‌سرایی کردند. آنان بی‌حجابی را مظهر تجدد خواهی و زنان بی‌حجاب را متمدن می‌دانستند ولی نتایج راضی کننده‌ای برای نوگرایان نداشت.

با آغاز سلطنت رضاشاه تبلیغات وسیعی در مورد آزادی زنان در مطبوعات شد و این پروسه به صورت متمرکز و با جدیت ادامه یافت. برای رسمیت یافتن قانون کشف حجاب، ابتدا قانون اتحاد شکل البسه و تبدیل کلاه در ۴ ماده و ۸ تبصره در مجلس ملی در سومین سال پادشاهی رضاخان به تصویب رسید. ولی اجرای این قانون با مقاومت گسترده‌ای هم از طرف مردم و هم از طرف علما روبرو شد و قضیه تقریبا منتفی شد.

۳ سال بعد رضاشاه اعلام کرد زنان باید در برداشتن حجاب آزاد باشند و شهربانی باید از زنان بی‌حجاب حمایت کند. در ادامه‌ی همین روند نیز در سال ۱۳۱۱ هجری شمسی در تهران کنگره‌ای بنام کنگره‌ی زنان شرق به ریاست شمس پهلوی تشکیل شد و از زنان بی‌حجاب کشورهای دیگر برای شرکت در این کنگره دعوت به عمل آمد. در این کنگره از بی‌حجابی به‌عنوان مظهری از تمدن یاد شد و در مورد آن تبلیغات فراوانی شد.

ظاهرا حکومت دست‌بردار نبود و حجاب را مانعی جدی در برابر پیشرفت ایران می‌دانست. بنابراین برای تسهیل این امر محمدعلی فروغی را دوباره به نخست‌وزیری انتخاب کرد. درنتیجه از سال ۱۳۱۲ هجری شمسی سیاست‌های تجدد مآبانه شدت یافت. ۹ ماه پس‌ انتخاب محمدعلی فروغی به نخست وزیری، رضاخان به ترکیه سفر کرد. با این سفر به ترکیه قضیه‌ی کشف حجاب رضاخانی قوت گرفت چرا که در ترکیه از نزدیک تجدد را دیده بود. از این به بعد فعالیت دولت برای کشف حجاب به اوج رسید.

رویارویی رضاخان با مردم مخالف قانون کشف حجاب

در فروردین ۱۳۱۴ هجری شمسی در مجلس جشنی با یک طرح از پیش تعیین شده در یکی از مدارس شیراز، دختران بی‌حجاب به صف ایستاده و سرود خواندند و به ورزش ژیمناستیک مشغول شدند. روحانیون شیراز از جمله سید حسام‌الدین فال اسیری اعتراض کردند ولی نتیجه‌ی این اعتراض تبعید شدن سید حسام بود.

رضاشاه در ادامه‌ی فعالیت‌های بی وقفه‌اش، اجرای قانون کشف حجاب را به ولایات ابلاغ کرد. این قانون در مرحله‌‌ی اجرا با مقاومت‌های خونینی روبرو شد. در مسجد گوهرشاد نیز در تیر 1314 هجری شمسی علما شدیداً اعتراض کردند ولی سودی نداشت. چند ماه بعد دوباره با برنامه‌ای قبلی، رضاخان با همسر و دختران بی‌حجاب خود در مراسم جشن فارغ‌التحصیلی دختران دانش‌سرای مقدماتی حضور یافت. پس از آن روزنامه‌ها هم وارد میدان شدند و بی‌حجابی را ترویج کردند.

قانون کشف حجاب رضاخانی
خانواده رضاشاه بدون حجاب در راستای تبلیغ قانون کشف حجاب

چادر کشیدن از سر زنان، کتک زدن زنان محجبه و ایجاد ناامنی برای زنان محجبه، از رفتارهای بعدی حکومت در راستای تحقق این قانون بود. البته بعد از سقوط رضاخان و به سلطنت رسیدن محمدرضا پهلوی قانون کشف حجاب دنبال نشد و تا حدودی زنان محجبه آزادتر شدند چرا که محمدرضا راهی دیگر را برای این کار انتخاب کرد و به جای اجبار زنان به برداشتن حجاب با سیاست‌های تبلیغاتی و فرهنگی در زمینه‌ی کشف حجاب قدم برداشت.

این بود مقاله‌ای برای تبیین بسیار مختصری از فعالیت‌های رضاخان در جهت کشف حجاب که البته از طرف دولت‌های اروپایی نیز برای فروش کالاهایی مثل ادکلن و لباس‌های اروپایی تقویت می‌شد. از همراهی شما سپاسگزاریم. لطفا نظرات خود را در بخش دیدگاه‌های این مقاله به ما اعلام نمائید.

این مقاله را با دوستان خود به اشتراک بگذارید.

اشتراک گذاری در whatsapp
WhatsApp
اشتراک گذاری در telegram
Telegram
اشتراک گذاری در email
Email
مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0
    0
    سبد خرید
    سبد خرید شما خالی استبازگشت به صفحه محصولات