نقش امام سجاد در رهبری شیعه بعد از واقعه ی عاشورا

● زمان تقریبی لازم برای مطالعه: " 5 دقیقه "

در این مقاله بخشی از دوران پر فراز و نشیب جامعه و نقش امام سجاد در رهبری شیعه بعد از واقعه ی عاشورا و تلاش های امام سجاد علیه السلام در آن زمان را مورد بررسی قرار داده ایم. هدف این نوشته به تصویر کشیدن بخش بسیار کوچکی از مشکلات و سختی های شیعه در زمان امام سجاد و تلاش های آن حضرت برای حیات شیعه و همچنین نشان دادن وضعیت شیعه در آن برهه از زمان می باشد.

نقش امام سجاد در رهبری شیعه پس از عاشورا
نقش امام سجاد در رهبری شیعه پس از عاشورا

نقش امام سجاد در رهبری شیعه پس از عاشورا

بعد از شهادت امام حسین علیه السلام، یزید خفقان و سرکوب شیعه را در دستور کار خویش قرار داد. در اطراف امام سجاد علیه السلام، تعداد اندکی باقی ماندند. امام سجاد و یاران ایشان به شدت منزوی شدند. یحیی بن ام طویل در یک سخنرانی عمومی مقام امام سجاد(ع) را به مردم گوشزد کرد، دستگیر شده و به شهادت رسید. راههای پیش روی امام سجاد علیه السلام در این شرایط، شناساندن دوباره اهل بیت علیهم السلام و جنایت های یزید و اطرافیانش در حق آنها بود.

نقش امام سجاد در رهبری شیعه پس از عاشورا تبیین چهره واقعی نهضت کربلا، شناساندن اهل بیت هم به مردم و هم به حاکمان و معرفی چهره واقعی یزید و افشای جنایات او بود که امام این پیام ها را در سه منزل کوفه، شام (در کاخ یزید و مسجد جامع شام) و مدینه طی خطبه های غرایی ایراد کردند. شیعه در زمان امام سجاد (ع) درگیر مشکلات متعددی بود اما امام به خوبی توانستند شرایط را مدیریت نمایند.

سخنرانی امام سجاد علیه السلام در کوفه

“مردم! آنکه مرا می شناسد، می شناسد و آنکه مرا نمی شناسد خود را به او میشناسانم. من علی فرزند حسین فرزند علی بن ابی طالبم. من پسر آن کس هستم که حرمتش را در هم شکستند و مال او را به غارت بردند و خاندان وی را اسیر کردند. من پسر آنم که در کنار نهر فرات، سر بریدند در حالی که نه به کسی ستم کرده بود و نه با کسی مکری به کار برده بود. من پسر آنم که او را از قفا سر بریدند و این، مرا فخری بزرگ است.

مردم! آیا شما به پدرم نامه ننوشتید و با او بیعت نکردید و پیمان نبستید و به پیکار او برنخاستید؟! چه زشتکارید و چه بداندیش و بدکردارید. اگر رسول خدا به شما بگوید فرزندان مرا کشتید و حرمت مرا در هم شکستید شما از امت من نیستید به چه رویی به او خواهید نگریست؟
هیهات ای فریبکاران دغل باز! ای اسیران شهوت و آز! می خواهید با من کاری کنید که با پدرانم کردید؟ و نه به خدا قسم! هنوز زخمی که زده اید خون فشان است و سینه از داغ پدرم و برادرانم سوزان است. تلخی این غم ها گلوگیر و اندوه من تسکین ناپذیر است. از شما می خواهم نه با ما باشید و نه بر ما.”

شیعه در زمان امام سجاد (ع)

در این زمان، فساد عمومی وجود داشت و مردم، گوش به دعوت نجات بخش امامت نمی دادند. به گفته خود امام، اگر به خودشان واگذار می شدند با هیچ وسیله ای هدایت نمی شدند. نقش امام سجاد در رهبری شیعه پس از عاشورا بسیار مهم و پررنگ بود. امام سجاد علیه السلام در هر فرصت مناسبی با نشان دادن گوشه ای از واقعیت تلخ زندگی شیعه و تشریح فشارهایی که از سوی بنی امیه بر امامان وارد می شد، احساسات مردم را تحریک میکرد و دلهای کرخ شده آنان را هیجانی می بخشید.

امام سجاد(ع) درباره وضعیت خویش و شیعیان، در جواب یکی از مسلمانانی که سوال کرده بود «چگونه روزگار را می گذرانید؟» فرمود:
داستان ما داستان بنی اسرائیل است در جامعه فرعونی که پسرانشان را می کشتند و زنانشان را زنده می گرفتند. بدانید که اینها پسران ما را می کشند و زنان ما را زنده می برند.

شیعه در زمان امام سجاد (ع)، از خطر گزند دشمن و سرکوب شدید آن، پراکنده و از هم گسیخته شده بود. همانطور که گفته شد کار به جایی رسید که تنها چند نفر به عنوان اصحاب خاص آن حضرت به شمار می آمدند. امام سجاد علیه السلام در شدیدترین انزوای اجتماعی و سیاسی قرار گرفته بود. در این دوره همه ارزش های دینی دستخوش تحریف شده بودند. احکام اسلامی بازیچه افرادی چون ابن زیاد، حجاج و عبدالملک بن مروان شده بود. حجاج، عبدالملک را مهمتر و بالاتر از رسول خدا می شمرد و بر خلاف نصوص دینی، از مسلمانان جزیه میگرفت و با اندک تهمتی آنان را به دست جلادان می سپرد.

استبداد و خفقان جامعه شیعه

آموزه های غیر اسلامی به طور گسترده بین مردم رواج داشت. خفقان و استبداد شدید هم به صورت جدی از اقدامات امام برای جامعه شیعه جلوگیری می کرد. امام شخصیتی بود که همه مردم تحت تاثیر روحیات و شیفته مرام و روش او قرار داشتند. بسیاری از طالبان علم نیز راوی حدیثش بودند. بنابراین نقش امام سجاد در رهبری شیعه پس از عاشورا به شکلی غیر مستقیم ایفا می شد.

در حقیقت ایشان مردم را به صورت غیر مستقیم تحت تربیت خویش قرار دادند. حضور فعال ایشان در جامعه و ارائه یک الگوی عملی در همه زمینه ها مثل تنظیم رابطه خود با زمامداران و انتقاد به موقع به ایشان، پیاده کردن عملی معارف اهل بیت در وجود شاگردان، روشنگری و افشاگری های ایشان و خنثی کردن نقشه های سفاک ترین و پلیدترین حاکمان وقت و امویان از اقدامات آگاهانه امام در این شرایط اسف بار و مخالف با ارزش های دینی بود.

جامعه شیعه در زمان امام سجاد به انقلابی فرهنگی محتاج بود تا دوباره الگوهای واقعی خود را پیدا کند. همچنین در راه رسیدن به گسترش اسلام واقعی از سپردن جان خود نیز بیمی نداشته باشد. جهاد وقتی میسر می شود که طرفداران دین برای اجرای آن، آماده ی شهادت باشند. بنابراین برای رسیدن به این منظور، پیش از جهاد با شمشیر، جهاد فرهنگی لازم است. این است تفاوت برجسته ی اقدامات امام سجاد علیه السلام نسبت به ائمه ی پیش از خود. زمانه ای تغییر یافته، اقدامات متفاوت ولی هم راستای با دیگر امامان.

تلاش کردیم در این مقاله به صورت گذرا نقش امام سجاد در رهبری شیعه پس از عاشورا و همچنین بخشی از مسائل پیش روی جامعه شیعه در زمان ایشان را بازگو نماییم. همچنین مشکلات امام در راستای بازگرداندن شیعه به مسیر اصلی خود را نشان بدهیم. دورانی پر از خفقان که حضرت می بایست با کمترین یار و امکانات، طریقت صحیح را احیا می نمود. در پایان اگر به آگاهی و خواندن بیشتر در این زمینه علاقه مند هستید حتما کتاب پیشنهادی این مقاله را تهیه و مطالعه نمائید. با سپاس از همراهی شما.

پیشنهاد مطالعه

راهکارهای امامان معصوم(ع) برای حیات تشیع
راهکارهای امامان معصوم(ع) برای حیات تشیع

این مقاله را با دوستان خود به اشتراک بگذارید.

اشتراک گذاری در whatsapp
WhatsApp
اشتراک گذاری در telegram
Telegram
اشتراک گذاری در email
Email
مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0
    0
    سبد خرید
    سبد خرید شما خالی استبازگشت به صفحه محصولات