فرقه بهائیه و روند شکل گیری آن

● زمان تقریبی لازم برای مطالعه: " 9 دقیقه "

فرقه بهائیه یکی از فرقه های ضاله ای است که به دنبال بابیه به وجود آمد. موسس فرقه بهائی، بهاءالله یا میرزا حسین علی بهاء می باشد. این مقاله قصد دارد به شکل گیری بهائیت بپردازد و سعی شده تمام ابهامات مربوط به این فرقه به صورت مختصر و مفید رفع شود. پس در ادامه با ما همراه باشید.

میرزا حسین علی نوری
بهاءالله، میرزا حسین علی نوری مؤثرترین چهره در شکل گیری بهائیت

میرزا حسین علی نوری، موسس فرقه بهائیه

در این بخش از مقاله ابتدا به سراغ معرفی بنیانگذار و موسس فرقه بهائی می‌رویم. باید عرض کنیم که شکل گیری بهائیت، معلول پیش گویی های سیدباب، بنیانگذار بابیه در مورد من یظهره الله می باشد. من یظهره الله به معنی کسی است که خدا ظاهرش کرده و پیش‌تر به آن اشاره خواهیم کرد. پس از کشته شدن باب در تبریز در سال 1266 هجری قمری، میرزا یحیی صبح ازل، رهبری بابیان را به عهده گرفت.

در این برهه از زمان هنوز حرفی از تشکیل فرقه بهائیه نبود؛ چرا که هنوز میرزا حسین علی بهاء برای جانشینی به میدان نیامده بود. سید باب در زمان حیاتش هجده نفر از پیروانش را به حروف حی ملقب کرده بود که دو تن از آنها یحیی صبح ازل و میرزا حسین علی بهاء بودند. این هجده نفر کسانی بودند که وسیله تبلیغ باب شدند و مستقیما توسط باب به دین بابیت پیوستند. آنها به اتفاق باب حواریون اولیه مذهب بابیه را تشکیل می دادند. اینان مهبط انوار و تجلیات باب بودند و نامگذاری ایشان به نام حی هم به این خاطر است که حی در حروف ابجد هجده می شود.

هر یک از این نوزده نفر، نوزده نفر دیگر را به راه باب هدایت کردند تا جایی که عدد پیروان باب به ۳۶۱ نفر یعنی به تعداد روزهای یک سال بابی، رسید. همان طوری که گفته شد دو تن از این هجده نفر یحیی صبح ازل و میرزا حسین علی نوری بودند. بنا به نقل برخی منابع، این دو برادر از طریق برادر بزرگترشان که منشی سفارت روس و وابسته به آن سفارت بود، در کنار علی‌محمد باب قرار گرفته بودند.

از تعیین جانشین سید باب تا شکل گیری بهائیت

چند ماه پیش از کشته شدن باب، وی وصیت نامه ای به میرزا یحیی صبح ازل نوشت و او را جانشین خود گردانید و این امر را به پیروانش نیز خبر داد. از آن پس قریب به اتفاق بابیان صبح ازل را وصی و جانشین باب دانستند. پیش از شکل گیری فرقه بهائیه و پس از اعدام سیدباب، صبح ازل از ترس دشمنان، همیشه در پناهگاه ها به سر می برد و امر خلافت را به دستیاری برادرش میرزا حسین علی بهاء انجام می داد. در واقع منشا امور و مصدر کارها میرزا حسین علی بهاء بود و میرزا یحیی تنها دستور صادر می کرد.

سیدباب در چند جای کتابِ بیان (کتاب مذهب بابیه)، از ظهور شخصی بزرگ در آینده سخن گفته بود و درباره او پیشگویی کرده و اطاعت بابیان از این شخص من یظهره الله را واجب کرده بود. ولی زمان ظهور این فرد را به طور رمزی و با حساب حروف جمل تعیین نموده بود. در همان سال های نخست پس از مرگ باب، کسانی چند از سران بابی، ادعای من یظهراللهی کردند که دو تن از ایشان میرزا یحیی و میرزا حسین علی بهاء بودند. سرانجام بین یحیی و برادر بزرگترش میرزا حسین علی بهاء بر سر این قضیه اختلاف افتاد. ولی برنده این بازی و موسس فرقه بهائی، بهاءالله یا همان میرزا حسین علی بهاء بود.

در همین زمان توطئه قتل ناصرالدین شاه توسط بابیان اتفاق افتاد و دستگیری بسیاری از پیروان بابی شروع شد. در این حین میرزا یحیی و بعضی از پیروانش توانستند با لباس مبدل با کمک عوامل استعمار از کشور خارج شوند و به بغداد بروند ولی میرزا حسین علی دستگیر شد. میرزا حسین علی بهاء پیش از دستگیری به سفارت روس پناه برد ولی سفیر کینیاز دالگورکی او را به میرزا آقاخان نوری صدر اعظم وقت تحویل داد. میرزا آقاخان نخواست بهاء در دست ماموران و شاه بیفتد و سعی زیادی برای نجاتش کرد ولی کاری از پیش نبرد. در نهایت با نوشتن نامه به مادر شاه زمینه انتقال او از ایران به بغداد را فراهم کردند.

بابیه در بغداد

بهاءالله چند ماه بعد با وساطت سفارت روسیه آزاد شد و به بغداد رفت. در واقع پیدایش آیین بهائی به صورت عملی در بغداد شروع شد. از این به بعد مرکز اقدامات بابیان به بغداد منتقل شد. والی بغداد تحت عنوان تابعیت عثمانی به بابیه امکان فعالیت آزادانه داد. بابیان تحت قانون کاپیتولاسیون غیر قابل تعقیب بودند و در آنجا از هر اذیت و آزاری نسبت به مسلمانان دریغ نداشتند. آن‌ها در بغداد به عنوان جاسوس نیز برای انگلستان فعالیت می کردند .

اختلافات این دو برادر در بغداد هم ادامه یافت و کارشان به زد و خورد و کشت و کشتار رسید. در واقع علاوه بر کشتار و جنگ بین خودشان، با علمای ایرانی ساکن بغداد هم تندی می کردند. بابیان چون در آنجا تحت حمایت سلطان عثمانی سلطان عبدالعزیز بودند میدان وسیعی برای مجادله و قتل و کشتار پیدا کردند. بنابراین شیخ عبدالحسین مجتهد از مخالفان بابیه، وسایل تبعید آنان از بغداد را نیز فراهم کرد و حاکم عثمانی بابیان را در سال 1279 هجری قمری به ادرنه تبعید کرد.

آغاز شکل گیری بهائیت

وقتی بابیان به ادرنه تبعید شدند دولت عثمانی و یونان بر سر ادرنه کشمکش داشتند و انگلستان هم با تبعید بابیان از هر خبری در این زمینه مطلع می شد. از سوی دیگر دولت عثمانی از آنها به عنوان نیرویی ضد شیعه استفاده می کرد. ولی اختلافاتشان در آنجا هم ادامه داشت تا اینکه یحیی و پیروانش به قبرس و بهاءالله و پیروانش به عکا تبعید شدند. صبح ازل همراه پیروان اندکش در قبرس ماند تا دار فانی را وداع گفت و شاخه ازلی بابیان منقرض شد ولی شاخه بهایی با تلاش های بهاءالله و جانشینانش تقویت و نیرومند شد. در واقع موسس فرقه بهائیه را می توان میرزا حسین‌علی بهاء نامید.

بهائیت آزدانه در عکا توسط پیروان میرزا حسین علی بهاء تبلیغ و ترویج می شد و خود میرزا هیچ گاه بهائیت را تبلیغ نکرد. او در کتابهای ایقات، اقدس و اشراقات، بیشتر قوانین باب را پذیرفت و بعضی از قوانین را نسخ کرد. در همه این کتابها نا آگاهی بهاءالله از قرآن و تناقض گویی او کاملا آشکار است. به موجب وصیت نامه بهاء، پس از مرگ وی پسر بزرگش عباس یا عبدالبهاء جانشین او شد و از آن به بعد مرکز بهائیت به حیفا منتقل گردید.

آرامگاه بهاء الله یکی از رهبران بهائیت
آرامگاه بهاء الله

عبدالبهاء اصلاحات زیادی انجام داد و دستور تشکیل محافل بهائیت در شهرستانها را صادر کرد. وی برای تبلیغ بهائیت خدمات عام المنفعه زیادی انجام داد. عبدالبهاء با دولت های خارجی رابطه برقرار کرده و چند سفر به اروپا و مصر برای تبلیغ بهائیت داشت. از وقتی فلسطین تحت سیطره انگلستان قرار گرفت بهائیت به راحتی تبلیغ و ترویج می شد. پس می توان نتیجه گرفت انگلستان هم در شکل گیری بهائیت بی تاثیر نبوده است. عبدالبهاء از فرماندار انگلیسی در حیفا نشان هم دریافت کرد. جانشین عبدالبهاء شوقی افندی بود که در زمان او فرقه بهائیه به آمریکا رسید.

شوقی افندی و بهائیت

پس از مرگ پسر میرزا حسین علی بهاء شوقی افندی هدایت فرقه بهائیه را به دست گرفت. شوقی افندی در دوران حیاتش برای تداوم و بقای بهاییه دست به طرح تاسیس تشکیلاتی به نام بیت العدل زد. وی شخصی با نام میسن ریمی که یک روحانی آمریکایی کلیسای اسقف بود را مامور اجرای این طرح و همچنین مامور اجرای نقشه ده ساله فرقه بهائیه کرد. نقشه ده ساله شامل بیست و هشت هدف است که به گفته آیتی در کتاب کشف الحیل هیچ‌گاه اجرائی نشد. برخی از اهداف آن بدین شرح است:

الف) تشکیل محکمه بهائی در عکا

ب) بنای اولین موسسه از توابع ام المعابد غرب در ایالات متحده آمریکا

ج) تعیین محلی برای تاسیس بنیان افخم مشرق الاذکار جبل کرسل

د) تعیین محلی برای بنای یازده معبد در سراسر دنیا

ه) تعیین وظایف و خدمات ایادی امرالله در سراسر دنیا

و) تنظیم احکام مصوب کتاب مقدس اقدس

ز) بنای مرقد حرم نقطه الاولی در شیراز

شوقی افندی در اروپا درس خواند و بعد از پایان تحصیلات در اروپا و آمریکا به سر می برد. وی همچنین همسری کانادایی با نام روحیه ماکسول اختیار کرد که بعد از مرگش نقش فعالی در پیگیری اهداف بهائیان داشت. رفتار ها و تصمیمات شوقی افندی باعث رنجش بسیاری از بهائیان و ترک گفتن فرقه بهائی شد تا این که در لندن به طور مشکوکی درگذشت. پس از مرگ او اختلافات زیادی بر سر جانشینی رخ داد که طی آن ایادی بیت العدل میسن ریمی را به عنوان خلیفه چهارم بهائیان انتخاب کردند.

شوقی افندی از رهبران بهائیت
شوقی افندی

سرنوشت بهائیت پس از شوقی افندی

پس از شوقی افندی جانشینی برای دین بهائی انتخاب نشد و امور دین توسط بیت العدل انجام می شود. تشکیل بیت العدل و محافل شهرستانها برای اجرای مصالح بندگان از دستورات بهاءالله در اقدس است. ناظر بیت العدل ولی امرالله است که اطاعت او برای همه بهاییان واجب است. بیت العدل مرکزی در فلسطین قرار دارد که بیت العدل اعظم است. اعضای آن نه نفرند که از میان محافل شهرستان‌ها انتخاب شده و به مرکز فرستاده می شوند.

تعیین احکام و مبلغان شهرستان‌ها در محافل و تشریع و تغییر احکام و صدور دستورات مذهبی و امور سیاسی از وظایف این بیت العدل است. بیت العدل‌های صغری در کشورها تشکیل می‌شود و از میان محافل شهرستان‌ها انتخاب می شود. محافل شهرستان‌ها را محافل بلدی و شهری می خوانند، اعضای آن هم نه نفرند و از میان محافل شهری انتخاب می شوند. درجه چهارم این محافل در قریه‌ها و روستاها برگزار می شود. سران بهائی از نظر ظاهر و لباس تفاوتی با دیگران ندارند.

همان‌طور که گفته شد دین بهائی معلول پیش‌گویی‌های باب درباره جانشین و من یظهرالله بود. با تشکیل و تقویت فرقه بابیه توسط استعمارگران، دین بهائی به وجود آمد و رشد کرد. شکل گیری فرقه بهائی به قدرت استعمارگران مدیون است. این دین احکام مستقلی ندارد چون در شکل گیری بهائیت ریشه ای قوی نمی‌توان یافت و آن را ادامه‌ی بابیه در نظر می‌گیرند.

در ابتدا بهائیان میرزا حسین علی را به عنوان من یظهراللهی می‌شناختند ولی بهاءالله مدتها بعد در زندان عکا مدعی ربوبیت و الوهیت شد و ادعا کرد” نیست خدایی جز من زندانی یکتا “که پیروان بهائی هیچ توضیحی برای این ادعاهای او ندارند.

بعضی از منابع شباهت آنان را با تصوف بیان می کنند. نورالدین چهاردهی بین دین بهائی و صوفیان وجوه اشتراک زیادی نقل می کند. از جمله واژه هایی مثل امین حقوق الله، ارض اقدس، امرالعالم، امرالله، خوب الله، وجه اشتراک از لحاظ قطبیت، اغنام الله، انالحق، هم اسم بودن کتبشان، اسامی آنها که اسامی درویشان است و . . .

ارتباط ایشان با همه اقوام و ادیان خوب است و توصیه به خوب بودن می کنند ولی با مسلمانان این طور نیستند. از طرف دیگر از حمایت صهیونیسم برخوردار هستند و آنان نیز از صهیونیسم و تشکیل کشور اسرائیل جانبداری می‌کنند چرا که معتقدند بی وطنی راهی است به سوی بیگانه پرستی.

فرقه بهائی امروز یک گروه شبه سیاسی تشکیلاتی است که از یک طرف ابزار تبلیغی بر ضد شیعه محسوب می شود و در مواقع لازم، به عنوان تابلوی بد دینی شیعه نشان داده می‌شود. از طرف دیگر پوششی است برای زندگی بی قید و بند نسبت به دین البته با نام مسلمانی، ایرانی بودن و اسلام. حامیان و هواداران چنین تفکری نادانسته و بدون دلیل موجهی وارد یک تشکیلات سیاسی مخوف شده اند.

برخی از احکام دین بهائی

پیدایش آیین بهایی به دنبال فرقه بابیه بود. پس بیشتر احکام بهائی همان احکام بابی است البته برخی از آنها مورد قبول بهائیان نیست. احکام مذهب بهائی در کتاب اقدس مطرح شده است. لازم به ذکر است که خود بهاءالله معتقد به آزادی صرف بود و به اصرار اطرافیان به نوشتن این کتاب تن در داد.

در این کتاب برخی از احکام بابی مثل نه رکعت نماز، حکم شکستن حدود نفس و هوا، محو همه کتب به جز بیان، عفو و گذشت در صورت تقدیم مال و اموال به عرش(بهاءالله)، دفن اموات در صندوق بلور و حرام بودن مسکرات مورد قبول بهائیان قرار گرفته است ولی برخی از احکام مورد قبول بهاییان نیست از جمله احکام زکات، حکم دزدان و زناکاران که با پرداخت جریمه به اندازه نه مثقال طلا اجرا می شود.

آزادی های جنسی در آیین بهائی بسیار وسیع‌تر از آیین بابی است به نحوی که مردان فقط با زن پدر خود نمی توانند ارتباط داشته باشند. سال بهائیان ۳۶۱ روز است و هر سال نوزده ماه و هر ماه نوزده روز است که ۵ روز به آخرین ماه که ماه روزه است اضافه می کنند و در آن 5 روز، روزه می گیرند و بر آن‌ها واجب است فقرا و مستمندان را اطعام کنند.

از حکم حجاب در این آیین صحبتی نشده ولی عبدالحسین آیتی در کشف‌الحیل معتقد است چون بهاءالله متمایل به بی حجابی بوده حکم حجاب در این آیین واضح است. لازم به ذکر است یادآوری شود دین بهاءالله دینی بی پایه بود که در آن آزادی از هر قید و بندی تبلیغ می شد. بنابراین احکام آن نیز فقط در کتب وابسته به این دین ذکر شده و به نظر می رسد اجرای آن برای همه پیروان التزامی ندارد.

سعی ما در نگارش این نوشته بررسی و تبیین ابعاد و دلایل شکل گیری بهائیت بود. از این مقاله می توان دریافت که فرقه بهائیه همان فرقه بابیه است. موسس فرقه بهائیه میرزا حسین علی بهاء یا بهاءالله بود. این فرقه با کمک بعضی از افراد ذی نفع و دولت های استعماری مداخله گر در امور کشور ایران توانست پابرجا بماند. در حال حاضر هم این فرقه بیشتر از اینکه یک دین باشد ابزاری است برای ضربه به مذهب شیعه.

پیشنهاد مطالعه

بررسی زمینه های داخلی شکل گیری فرقه بابیه در ایران از دیدگاه مستشرقان
بررسی زمینه های داخلی شکل گیری فرقه بابیه در ایران از دیدگاه مستشرقان

این مقاله را با دوستان خود به اشتراک بگذارید.

اشتراک گذاری در whatsapp
WhatsApp
اشتراک گذاری در telegram
Telegram
اشتراک گذاری در email
Email
مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0
    0
    سبد خرید
    سبد خرید شما خالی استبازگشت به صفحه محصولات